دنیای جواهرات

اين خانواده در دنياي تجارت جواهرات از نظر رنگ، زيبايي و گوناگوني از ارزش بسيار بالايي برخوردار مي باشد  که با توجه به رنگ هاي متفاوت اين خانواده داراي نام هاي تجاري زير مي باشند:  Emerald , Aquamarine , Helidor , Morganite , Goshenite , Red Beryl.

از مهم ترين گونه اين خانواده زمرد يا Emerald  را مي توان نام برد.خانواده بريل داراي خواص فيزيکي و ترکيب شيميايي زير مي باشد:
ترکيب شيميايي: Be₃AL₂(Sio₃)₆ Beryllium Aluminum Silicate
سيستم کريستالي : هگزاگونال، داراي شکست دو گانه
سختي: 8 - 5/7
سفتي: متوسط
وزن مخصوص: 90/2 - 70/2
ضريب شکست: 59/1 - 57/1
اختلاف دو ضريب شکست: 009/0 - 005/0

Emerald (زمرد): 
به بريل سبز که منشاء رنگ آن از کروميوم مي باشد زمرد مي گويند که داراي ترکيب شيميايي Be₃(AL,Cr)Si₆O₁₈ است.

خواص فيزيکي زمرد:
سيستم کريستالي: هگزاگونال
وزن مخصوص: 78/2 - 67/2
ضريب شکست: 58/1 - 57/1
سختي: 8 - 5/7
رنگ: سبز پررنگ مايل به آبي و يا زرد
جلا: شيشه اي 

اين سنگ ازقرن ها پيش از نظر زيبايي داراي اهميت بسيار زيادي بوده و درقديم قشر خيلي مرفه توان دارايي آن را داشتند. اين سنگ هميشه سمبل وفاداري، مهرباني و پاکي بوده است و سنگ ماه تولد ارديبهشت مي باشد. (Birth Stone Of May)

زمرد معمولاً داراي ناخالصي بوده و نمونه هاي تقريباً پاک آن بسيار گرانبها مي باشند. زمرد در کشورهاي کلمبيا، برزيل، زيمباوه، آفريقاي جنوبي، روسيه، زامبيا، هند، تانزانيا، پاکستان، استراليا، آمريکا، اتريش و نروژ  يافت مي شود.

مطلب مهم قابل ذکر در مورد قيمت زمرد اين است که کشور يا محل استخراج آن فاکتور مهم آن نبوده، بلکه بستگي به کيفيت آن دارد زيرا فاکتورهايي مانند رنگ، پاکي و کيفيت برش تأثير مستقيم در قيمت زمرد دارند .براي مثال اگر سنگي از کلمبيا استخراج شده باشد لزوماً نبايد از قيمت بالايي برخوردار باشد.

اگرچه از کلمبيا زمرد هايي با کيفيت هاي بسيار خوبي استخراج و صادر شده است ولي از کشورهاي ديگري همانند افغانستان هم زمردهايي با کيفيت عالي ديده شده است. بايد  توجه داشت که زمردهايي با اندازه هاي بزرگ و پاک تقريباً غير ممکن است چون تقريباً زمردها هميشه داراي ناخالصي هاي زيادي هستند و  معمولاً به صورت دامله و زمردهاي نسبتاً پاکتر صفحه دار برش مي خورند.

تا قبل از سال 1963 گمان مي رفت که دليل رنگ سبز در زمرد فقط عنصر کروميوم مي باشد ولي با کشف معدن بزرگي در برزيل که عنصر واناديوم باعث رنگ سبز در آن بود گمان قبلي را دگرگون کرد. اما امروزه بعضي از تجار در دنيا زمردهايي که کروميوم باعث به وجود آمدن رنگ سبز در آنها باشد را زمرد دانسته و دسته ديگر را بريل سبز مي خوانند.

از آنجايي که زمرد ها به طور معمول داراي ترک هاي زيادي مي باشند مورد بهسازي قرار مي گيرند. روش بهسازي در زمردها با فرستادن روغن و يا رزين ها به درون ترک هايي که به سطح سنگ رسيده اند انجام مي پذيرد. اين روش با توجه به نوع روغن و يا رزين و يا رنگ آنها نه تنها تا حدي باعث محو شدن ترک ها مي شود بلکه مي تواند در بهتر نمودن رنگ تأثير گذار باشد.

به ياد داشته باشيد که استفاده از دستگاه اولتراسونيک ، حلال ها و حرارت زياد باعث خارج شدن روغن از ترک ها و در نتيجه پديدار شدن آنها و حتي احتمال شکستن زمرد نيز امکان پذير است.

نکته مهم ديگري که در مورد زمرد بايد متذکر شد اين است که با پيشرفت علم و تکنولوژي ساخت سنگ هاي مصنوعي مخصوصاً زمرد، امروزه به حدي سنگ هاي مصنوعي چه از نظر ظاهري بلکه از نظر خواص فيزيکي و شيميايي و ناخالصي ها به زمردهاي طبيعي نزديک شده اند که جداسازي آنها از يکديگر بايد توسط کارشناسان گوهر شناسي و در لابراتوارهاي گوهرشناسي انجام پذيرد و گرنه مي تواند موجب خسارت هاي زيادي گردد.

Aquamarine (آکوامارين):

آکوامارين (به زبان لاتين آب دريا) به بريلي که داراي رنگ آبي باشد گفته مي شود. بيشتر اوقات آکوامارين داراي هاله رنگ سبز مي باشد که معمولاً با انجام بهسازي به روش حرارت هاله سبز را از بين مي برند.

ترکيب شيميايي: Be₃AL₂Si₆O₁₈+ Fe
سيستم کريستالي: هگزاگونال
وزن مخصوص: 589/2 - 567/1
سختي 8 - 5/7
جلا: شيشه اي
استحکام: خيلي خوب

آکومارين سنگ ماه اسفند است. سنگي است که داراي استحکام خوبي مي باشد و خيلي در جواهر سازي متداول مي باشد. اندازه بزرگ و وزن هاي  بالا نيز يافت و برش مي خورند.از نظر ارزش داراي قيمت متوسط بوده  چون به خوبي يافت مي شود. اين سنگ مي تواند داراي پديده چشم گربه اي و پديده ستاره اي باشد. وجود اين پديده ها به قيمت آکوامارين مي افزايد.

اين سنگ رنگ آبي خود را به دليل وجود عنصر آهن در ترکيب شيميايي خود بدست مي آورد و مي تواند از آبي کم رنگ تا آبي متوسط باشد.

اين سنگ را با مسواک و مواد شوينده خانگي مي توان تميز کرد. استفاده حرارت مستقيم و بخار دستگاه اولتراسونيک براي آکوامارين توصيه نمي شود.

Goshenite (بريل بي رنگ):

ترکيب شيميايي: Be₃Al₂(Si₂O₆)₃
سيستم کريستالي: هگزاگونال
وزن مخصوص: 73/2 - 66/2
ضريب شکست: 583/ 1 - 572/1
سختي: 8 - 5/7
استحکام: خيلي خوب

اين نوع بريل بدون عنصر رنگي مي باشد و به همين علت بي رنگ است و براي اولين بار در آمريکا يافت شد. هيچ نوع بهسازي بر روي بريل بي رنگ انجام نمي گيرد و از ارزش زيادي برخوردار نمي باشد. اين سنگ در کشورهاي آمريکاي جنوبي، اروپاي شمالي، آفريقاي شرقي و جنوبي، هيماليا و حتي در کلمبيا يافت مي شود.

Heliodore (بریل زرد یا طلایی):

بريل زرد يا طلايي رنگ را در تجارت Helidore مي خوانند و بيشتر از کشورهاي  برزيل، ماداسگار وناميبيا استخراج و صادر مي گردد.

ترکيب شيميايي: Al₂Be₃(Si₆O₁₈)±Uranium+Fe
سيستم کريستالي: هگزاگونال
وزن مخصوص: 72/2
ضريب شکست: 60/1 - 577/1
سختي: 8 - 5/7
جلا: شيشه اي
استحکام: خيلي خوب

Morganite (بریل صورتی):

بريل صورتي را در تجارت بين المللي Morganite مي خوانند و بيشتر از برزيل، ماداگاسکار، پاکستان، زيمباوه ،کاليفرنيا و کاروليناي شمالي در آمريکا استخراج و صادر مي گردد.

ترکيب شيميايي: Al₂Be₃(Si₆O₁₈)+mn(Manganese)
سيستم کريستالي: هگزاگونال
وزن مخصوص: 90/2 - 71/2
ضريب شکست: 600/1 - 572/1
سختي: 8 - 5/7
جلا: شيشه اي
استحکام: خيلي خوب

Bixbite Red Beryl (بریل قرمز):

در تجارت بين المللي بريل قرمز را Bixbite مي نامند.

بريل قرمز فقط در آمريکا يافت مي شود و بسيار کمياب بوده و از ارزش بسيار بالايي برخوردار است. طي سال هاي اخير نوع مصنوعي آن توسط روسيه ساخته و وارد بازار جهاني شده است.

ترکيب شيميايي: Al₂Be₃(Si₆O₁₈)+CS(Cesium)+mn(Manganes)
سيستم کريستالي: هگزاگونال
ضريب شکست: 59/1 - 58/1
سختي: 8 - 5/7
جلا: شيشه اي
استحکام: خيلي خوب

www.gigparsian.com

۱- فیروزه نیشابوری ۱۰۰٪ طبیعی

فیروزه ای است که مستقیم از معدن فیروزه نیشابور استخراج شده وفقط تراشیده شده واماده استفاده بروی جواهرات میباشد. قیمت این نوع فیروزه بر حسب شفافیت رنگ و عدم وجود ناخالصی و سفیدک بروی سطح نگین بین ۱۰۰۰ تومان تا۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ارزش گذاری میگردد. شناخت همچین فیروزه ای کار بسیار تخصصی میباشد وفقط از متخصین بر می آیدو نشانه عمده آن وجود سنگ در پشت نگین میباشد در خصوص فیروزه های فوق الذکر لازم به ذکر است:پس از استفاده چنین نگینهائی بروی جواهرات باید از تماس آنها به مدت ۳تا۶ ماه با موادشیمیائی . چربیجات. بنزین. نفت.صابون. کرم های دست وصورت .   وغیره خود داری کرد زیرا در صورت تماس رنگ فیروزه های فوق از آبی آسمانی به سبز تیره تبدیل میگردد واینگونه فیروزه هر چقدر با آب بیشتر در تماس باشد از  رنگ بهتری بر خوردار میگردد. جهت خرید اینگونه فیروزه ها فقط از فروشگاه های معتبر باید خرید کرد واینکه در مدت شش ماهی که نباید فیروزه با مواد شیمیائی و چربیجات در تماس باشد منظور از تماس با آب این است که مثلا شب که انگشتر فیروزه تان را از دستتان در می آورید آن را در ظرف آبی گذاشته وصبح آن را دومرتبه دستتان کنید این عمل شما باعث میگردد فیروزه بر حسب ذات خود که در مجاورت آب بوجود می آید  وهمیشه تشنه آب است مقداری از آب را در فرجهای ریزی که درسطح خود دارد جذب نموده ومادامی که این آب در فیروزه باشد از جذب روغن وچربیجات وغیره جلوگیری می کند وباعث خوش رنگتر شدن نگین فیروزه تان نیز می شود.

۲-فیروزه نیشابوری فرآوری شده

این نوع فیروزه فیروزه ای است از دسته فیروزه های نوع اول که بصورت کم رنگ از معدن استخراج میگردند وبااستفاده از ترکیبات شیمیائی به شکل فیروزه های  درجه یک وگران قیمت در می آیند ودر بازار  به مشتریان عرضه میگردند. لازم به ذکر است از فیروزه های قیمتی ودرجه یک موجود در بازار ۹۰٪ از این نوع فیروزه ها میباشند از معایب  چنین فیروزه هائی به عدم وجود رنگ ثابت در چنین فیروزه ها میتوان اشاره کرد و معمولا بعد از مدتی استفاده ایجاد رگه  ونقطه های سفید بروی سطح نگین ومشخص شدن ترک های موجود در فیروزه از زیبائی و قیمت نگین بطور چشمگیری کاسته خواهد شد. از محاسن چنین فیروزه هائی نیز میتوان به عدم اجتناب از رسیدن چربی و موادشیمیائی به سطح نگین اشاره کرد به طوری که چنانچه فیروزه مذکور از نوع خوب فیروزه نیشابوری باشد با تماس با چربی جات از رنگ بهتری نیز برخوردار می گرددوهیچ واهمه ای از رسیدن چربیجات برای دارنده چنین فیروزه ای وجود ندارد.

۳-فیروزه معدنی آمریکائی

این نوع فیروزه از معادن کشور آمریکا بدست میاد وهمانند فیروزه نیشابوری از تنوع رنگ بسیاری برخوردار میباشد ولی در مقایسه این فیروزه با فیروزه نیشابوری میتوان به چند نکته اشاره کرد وآن اینکه فیروزه آمریکائی نسبت به فیروزه نیشابوری از حساسیت بیشتری نسبت به مواد شیمیائی وچربیجات برخوردار است بطوری که معمولا با کوچکترین تماسی با مواد مذکور از آن درخشندگی ورنگ اولیه بی بهره میشود در فیروزه آمریکائی معمولا در پشت نگین سنگی دیده نمی شود وراه تشخیص آن با فیروزه نیشابوری معمولا همین است ومنظور از سنگ همان ناخالصی است که معمولا در پشت فیروزه های نیشابوری معلوم میباشد

۴-فیروزه شیمیائی

این فیروزه همان فیروزه آمریکائی مباشد که با فرمولهای خاصی شیمیائی شده و در رنگهای بسیار زیبا به مشتریان عرضه میگردد. از فواید این فیروزه میتوان به عدم حساسیت به هرگونه موادی می باشد ورنگ آن برای همیشه یکسان می باشد.واز معایب آن هم به کار گیری مواد شیمیائی خطرناک در تهیه آن میباشد به طوری که در هنگام تراش این فیروزه بوی نا مطبوعی به مشام میرسد. واکثر تراشندگان این نوع فیروزه به امراضی همچون آسم وسرطان ریه مبتلا می شوند.

۵- فیروزه چینی

نوعی از مواد است که به شکل فیروزه تهیه شده وبه تازگی از کشور چین در ابعاد مختلف به ایران وارد شده است و هیچ خاصیت وارزشی ندارد